علم اصول، علمی است که از قواعدی بحث میکند که نتیجه آن، در طریق استنیاط حکم شرعی قرار میگیرد.
همان طور که دیدیم در تعریف علم اصول، کلمه حکم آمده است، لذا، یکی از مسائلی که در علم اصول، مطرح است، تقسیمات متعدد حکم است، و یکی از تقسیمات حکم، تقسیم حکم به واقعی و ظاهری است.
بنابر نظریه مخطئه و شیعه، خداوند متعال در مقام جعل، برای مکلفین دو نوع حکم جعل کرده، حکم وافعی و ظاهری. پیرامون این دو حکم بحث های متعددی بین اصولیین واقع شده است که یکی از این مباحث، فرق بین حکم واقعی و ظاهری است.
این مقاله در صدد است تا فرق هایی که اصولیین بین این دو حکم را بیان نموده، احصا کرده و آن راه ها را با نقد و جواب آنها بیان کند. پنج راه حل در این مقاله بیان شده است که عبارت است از: اختلاف در رتبه و موضوع، اجزا و عدم اجزا، مجعولیت حکم واقعی و ظاهری، اشتراک احکام واقعی و عدم اشتراک احکام ظاهری و اجتماع و عدم اجتماع.