معیارهای مشروعیت در منازعات سایبری و هوشمند (تحلیل احکام مربوط به حملات سایبری، حفاظت غیرنظامیان و موازین پاسخ دفاعی)
نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسنده
دکتری فقه سیاسی جامعة المصطفی العالمیه
چکیده
ظهور فناوری‌های نوین در عرصه نظامی، به‌ویژه جنگ سایبری و سامانه‌های هوشمند مسلح، چالش‌های بنیادینی را در برابر فقه دفاعی اسلامی قرار داده است. این پژوهش با هدف تبیین معیارهای مشروعیت در منازعات سایبری و هوشمند، از منظر فقه اسلامی و حقوق بین‌الملل بشردوستانه، به روش توصیفی-تحلیلی و با رویکرد تطبیقی انجام شده است. داده‌ها از طریق مطالعه کتابخانه‌ای و بررسی اسناد فقهی، حقوقی و نظامی گردآوری شده‌اند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که اصول بنیادین فقه دفاعی اسلامی، از جمله اصل تمییز (تفکیک نظامیان از غیرنظامیان)، اصل تناسب، اصل ضرورت و نهی از فساد فی‌الارض، قابلیت انطباق با فضای سایبری را دارند، اما این انطباق نیازمند اجتهاد نوین و بازتعریف مفاهیم کلاسیک است. همچنین، مسئله حفاظت از غیرنظامیان در برابر حملات سایبری که زیرساخت‌های حیاتی را هدف می‌گیرند، از پیچیده‌ترین مسائل فقهی معاصر است. این پژوهش با ارائه چارچوب فقهی-حقوقی یکپارچه، به تبیین موازین پاسخ دفاعی مشروع در برابر تهدیدات سایبری و هوشمند می‌پردازد و پیشنهاد می‌کند که فقیهان و حقوقدانان اسلامی با تشکیل کمیته‌های تخصصی مشترک، به تدوین فقه دفاعی نوین بپردازند.
کلیدواژه‌ها
)